Mercimek Çorbası - Kırmızı, Yeşil ve Sarı Mercimek Farkları
Markette mercimek rafına ilk kez dikkatle baktığınızda kafanız karışabilir: kırmızı, yeşil, sarı, bir de kabuklu ya da kabuksuz seçenekler. Hepsinin adı mercimek ama pişme süreleri, kıvamları ve verdikleri tat birbirinden epeyce farklı. Aynı tarifi farklı bir mercimekle denediğinizde çorbanız ya dağılıp lapa olur ya da bir türlü yumuşamaz. İşte bu yüzden mercimek çorbası çeşitleri arasındaki farkı bilmek, mutfağa yeni başlayan biri için en pratik bilgilerden biri.
Sorun nerede başlıyor?
Çoğu tarifte sadece "mercimek" yazar. Oysa kırmızı mercimek 20 dakikada eriyip pürüzsüz bir kıvam verirken, yeşil mercimek 40 dakika kaynatsanız bile tanesini korur. Yeni başlayan biri, klasik ev usulü çorbayı yeşil mercimekle yapmaya kalkarsa sonuç beklediğinden çok farklı çıkar — kötü değil, ama "o çorba" değildir.
İkinci karışıklık isimlendirmeden geliyor. Bazı bölgelerde kırmızı mercimeğe "sarı mercimek" denir. Gerçek sarı mercimek ise genellikle kabuğu alınmış, iri taneli, hafif tatlımsı bir türdür ve bazı marketlerde "sarı bezelye" ile aynı rafı paylaşır. Paketin üzerindeki renge değil, tane büyüklüğüne ve kabuklu olup olmadığına bakmak daha güvenilirdir.
Üç mercimeğin karşılaştırması
| Özellik | Kırmızı mercimek | Yeşil mercimek | Sarı mercimek |
|---|---|---|---|
| Kabuk | Yok (soyulmuş) | Var | Yok veya kısmen |
| Islatma gerekir mi? | Hayır, yıkamak yeter | Tercihen 2-4 saat | 30-60 dakika yeterli |
| Pişme süresi | 20-25 dakika | 40-50 dakika | 30-35 dakika |
| Pişince ne olur? | Tamamen dağılır, kremsi olur | Tanesi kalır | Yumuşar ama hafif tane bırakır |
| Tat | Hafif, tatlımsı, nötr | Toprağımsı, belirgin | Yumuşak, hafif fındıksı |
| Blender gerekir mi? | Şart değil, istersen | İstenirse yarısı | Genelde evet |
| Uygun olduğu çorba | Klasik ev usulü, ezogelin | Sebzeli, taneli, doyurucu | Kremalı, baharatlı, mercimek püresi |
Kırmızı mercimek: en affedici seçenek
Yeni başlıyorsanız buradan başlayın. Kabuğu olmadığı için ıslatmaya gerek yoktur, çabuk pişer ve kendiliğinden dağılarak kıvam verir. Un ya da krema eklemeden pürüzsüz bir çorba istiyorsanız kırmızı mercimek tek başına bu işi görür.
Temel yöntem şöyle işler:
- Bir yemek kaşığı tereyağı veya sıvı yağda ince doğranmış soğanı 3-4 dakika pembeleştirin.
- Küçük doğranmış bir havuç ve bir patates ekleyip 2 dakika daha çevirin.
- Yıkanmış bir su bardağı kırmızı mercimeği ekleyip karıştırın.
- Üzerine 5-6 bardak sıcak su veya et suyu dökün, kapağı aralık bırakıp kısık ateşte 20-25 dakika pişirin.
- Blenderdan geçirin, tuz ve karabiberi en sonda ekleyin.
Tuzu baştan atmak baklagillerin yumuşamasını geciktirir. Mercimek dağılana kadar bekleyin; hem pişme süresi kısalır hem kıvam daha iyi tutar.
Yeşil mercimek: taneli ve doyurucu
Kabuklu olduğu için formunu korur. Bu yüzden ondan pürüzsüz bir çorba beklemek yerine, tanelerin hissedildiği sebzeli bir çorba yapmak daha mantıklı. Soğan, kereviz, havuç ve domates salçasıyla çok iyi uyum sağlar. Kış aylarında hazırlanan doyurucu çorbaların çoğunda tercih edilme sebebi de budur.
Püf noktası: mercimeği önceden ıslatın ve suyunu döküp yeni suyla pişirin. Bu hem süreyi kısaltır hem sindirimi kolaylaştırır. Yarı yarısı bir kıvam isterseniz pişmiş çorbanın yaklaşık üçte birini blenderdan geçirip tencereye geri ekleyin.
Sarı mercimek: ikisinin ortası
Kırmızıya göre daha iri, yeşile göre daha çabuk yumuşar. Kimyon, zerdeçal, zencefil gibi baharatları çok iyi taşır; bu yüzden baharatlı ve kremalı çorbalarda güzel sonuç verir. Sonuna bir kaşık yoğurt ya da biraz süt eklendiğinde dokusu iyice yumuşar.
Kıvamı ve tadı ayarlamanın yolları
- Çok koyu olduysa: Soğuk değil, sıcak su ekleyin. Soğuk su tadı düşürür.
- Çok sulu olduysa: Kapağı açık 5-10 dakika daha kaynatın ya da bir küçük patates ekleyip ezerek pişirin.
- Tadı yavan geldiyse: Limon suyu eklemeyi deneyin. Mercimeğin tatlımsı yapısını dengeleyen en etkili şey asittir.
- Derinlik istiyorsanız: Servisten önce eritilmiş tereyağında pul biber veya nane kavurup üstüne gezdirin.
- Köpük çıkarsa: İlk kaynamada kaşıkla alın; çorba daha berrak ve temiz tatlı olur.
Hangisiyle başlamalı?
İlk denemeniz için kırmızı mercimek en güvenli seçim. Ölçüyü şaşırsanız bile çorba yenilebilir çıkar ve kıvamı toparlamak kolaydır. Bu tarifi iki üç kez yapıp yağ-su dengesini oturttuktan sonra yeşil mercimeğe geçin; orada ıslatma ve süre yönetimini öğren